Anadolu'nun üzümlerinin nerede yetiştiğini ve Türkiye'nin şarap bölgelerini tek haritada keşfet. Bir üzüme ya da bölgeye dokun, ayrıntılar yanında açılsın.
Kırmızı üzüm
Kalecik, Ankara
Yakut renkli, hafif ile orta gövdeli, kalıcı kırmızı meyve aromalarıyla tanınan bir kırmızı. Roze ve köpüklü şarap yapımında da kullanılır.
Kızılırmak'ın yarattığı mikroklima; çakıllı, killi topraklar.
Şarap bölgesi
Bozcaada ve Gökçeada, WSET'in sınıflandırmasında Ege'nin Adalar alt bölgesinde yer alıyor.
Yakut renkli, hafif ile orta gövdeli, kalıcı kırmızı meyve aromalarıyla tanınan bir kırmızı. Roze ve köpüklü şarap yapımında da kullanılır.
Adını iri, yuvarlak tanelerinden alır. Meyvemsi, canlı asiditeli ve yumuşak tanenli, orta gövdeli bir kırmızı.
Adı kabaca "boğazı yakan" anlamına gelir. Koyu renkli, gövdeli ve yüksek tanenli; sık sık Öküzgözü ile harmanlanır.
WSET'e göre Türkiye'nin en önemli beyaz şaraplık üzümü. Fıçısız olanlar meyvemsi ve kolay içimli; fıçıda dinlendirilenler daha dolgun ve kremsi.
Hafif ya da orta gövdeli, narenciye ve yeşil elma aromalı, mineral karakterli bir beyaz. Yüksek asiditesiyle köpüklü şaraba da çok uygun.
Çekirdeksiz bir üzüm ve WSET'e göre Türkiye'de en çok dikilen çeşit. Ağırlıklı olarak kuru üzüm ve sofralık üzüm olarak değerlendirilir; şaraba çok az gider.
Misket ailesinden aromatik bir beyaz; Muscat Blanc à Petits Grains'in yerel bir türü sayılır. Hem kuru hem tatlı şaraplar yapılır.
Morumsu siyah, orta iri, etli ve sulu taneli bir üzüm. Şarap yapımında ve kurutmalık olarak kullanılır. 2020'de "Denizli Çalkarası" adıyla menşe adı tescili aldı.
Trakya'ya özgü şaraplık bir kırmızı. Kırmızının yanında roze ve kırmızı üzümden beyaz şarap (blanc de noirs) olarak da şişelenir; kırmızıları genellikle orta gövdeli, canlı asiditeli ve ölçülü tanenlidir.
Bozcaada'ya özgü siyah bir üzüm; kırmızı şarap yapımında kullanılır.
Her üzüm, en çok bilindiği ilde işaretlidir; üzümlerin çoğu başka illerde de yetişir. Beş temel yerli şaraplık üzümü Anadolu'nun yerli üzümleri yazısında ayrıntılı anlattık.
WSET bölgeyi Kuzey Trakya ve Gelibolu Yarımadası'nı da kapsayan Kıyı Trakya olarak ikiye ayırıyor.
WSET'e göre ülke şarabının yaklaşık %30'unu üreten en önemli bölge.
WSET bölgeyi iki alt bölgeye ayırıyor: Kalecik ve Kapadokya.
Toplam üzüm üretiminde Ege'nin ardından ikinci bölge; ancak bu üretimin çoğu şaraba gitmiyor.
WSET'e göre Orta ve Doğu Karadeniz kıyısında büyüme mevsimindeki aşırı yağış, asmalarda yüksek hastalık baskısı yaratıyor; bu yüzden ticari bağcılığa en az uygun bölge.
Öküzgözü'nün yurdu Elazığ ve Malatya; bağlar genellikle 1.000–1.200 metre yükseklikte.
WSET, Elazığ ve Diyarbakır'ı kapsayan Güneydoğu bölgesini önemde Ege'nin hemen ardından sayıyor.
Bölgelerin iklimini, rakımını ve şarap üretimindeki yerini Türkiye'nin şarap bölgeleri yazısında ayrıntılı anlattık.
Kaynaklar: WSET (2023); Tarım ve Orman Bakanlığı, Bağcılık Sektör Politika Belgesi 2022–2026; Dicle Kalkınma Ajansı (2021); Türk Patent ve Marka Kurumu, Denizli Çalkarası menşe adı (2020); TÜİK (2016); Bahar ve ark. (2024); Şişli (2016), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Bölgeler Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesidir. Harita verisi: turkey-map-react (MIT lisansı).